VCA 6.1 / 2026
Dit is er veranderd (en wat jij ermee moet)

De VCA‑checklist 2017 is vervangen door VCA 2026 (versie 6.1). Ben je al VCA‑gecertificeerd? Dan hoef je niet opnieuw het wiel uit te vinden. Maar: er zijn wél een aantal aanscherpingen die in audits direct terugkomen. In deze blog zet ik de belangrijkste wijzigingen op een rij, bekeken vanuit de praktijk.

Geen nieuwe VCA, wel strakkere eisen

Laat ik meteen duidelijk zijn:
VCA 2026 is geen compleet nieuw systeem. De structuur is gelijk gebleven en veel wat je al doet, blijft gewoon geldig.

Wat wél verandert:

• auditors vragen minder naar “bedoelingen”;
• en meer naar aantoonbare borging.

Met andere woorden: wat eerst impliciet mocht zijn, moet nu expliciet vastliggen.

1. Nieuwe mustvraag: wet- en regelgeving beter borgen

De belangrijkste wijziging is de introductie van nieuwe mustvraag 1.7. Hierin is expliciet vastgelegd dat organisaties moeten kunnen aantonen welke VGM‑wetgeving voor hen van toepassing is, hoe deze actueel wordt gehouden en op welke wijze naleving wordt geborgd.

In de praktijk is dit overigens niet volledig nieuw. Veel organisaties werken hier al deels aan via een RI&E of een wetgevingsregister. Het verschil zit echter in de diepgang: “we houden het bij” volstaat niet meer. De norm vraagt nu om een aantoonbare en sluitende keten, van identificatie van wet‑ en regelgeving tot en met de vertaling naar concrete maatregelen en de daadwerkelijke uitvoering.

Let op: het betreft hier alle relevante wet‑ en regelgeving op het gebied van Veiligheid, Gezondheid én Milieu.

2. Interne audits: meer structuur, minder vrijblijvendheid

Ook bij interne audits (vraag 1.5) zijn de eisen aangescherpt.

Nieuw of nadrukkelijker:

• je moet werken met een auditprogramma (meerjarig);
• de interne auditor moet onafhankelijk zijn;
• en dat moet ook aantoonbaar zijn.

“Eén keer per jaar snel alles afvinken” is daarmee onvoldoende.

Goed nieuws:
met een slim opgezet auditprogramma is dit praktisch én overzichtelijk te organiseren.

3. Directiebeoordeling: doelen moeten concreet zijn

Bij de directiebeoordeling (vraag 1.6) ligt de nadruk nu op SMART‑doelen.

Dat betekent:

• “veiligheid verbeteren” → te vaag
• “in 2026 geen verzuimongevallen” → concreet

Auditors kijken niet alleen of je doelen hebt, maar ook:

• of je ze volgt;
• en of je ze evalueert.

Vaak is dit vooral een kwestie van strakker formuleren, niet van extra werk.

4. Ernstige incidenten direct melden bij de Certificerende Instelling

Een belangrijke nieuwe verplichting staat bij incidentmelding (vraag 11.1).

Bij een ernstig incident geldt nu:

• niet alleen intern registreren;
• maar direct melden aan de certificatie‑instelling.

Denk aan:

• meldingen aan de Nederlandse Arbeidsinspectie;
• of vergelijkbare situaties in België.

Zorg dat dit expliciet in je incidentprocedure staat, anders komt dit in audits gegarandeerd terug.

5. Keuringen: inzicht voor de gebruiker staat centraal

Bij keuringen van arbeidsmiddelen en PBM (vraag 9.2) is de formulering aangepast. Het gaat niet meer alleen om:

• een sticker of label,

maar om:

• de gebruiker moet direct kunnen zien of een middel gekeurd is.

Dat mag ook:

• via een digitaal systeem;
• een app;
• of een QR‑code.

Zolang het maar praktisch werkt op de werkvloer.

6. VGM‑projectplan moet beschikbaar zijn op de werkplek

Bij projectplannen (vraag 5.2) is toegevoegd dat:

• het plan niet alleen besproken moet zijn met de opdrachtgever,
• maar ook beschikbaar moet zijn voor medewerkers op de werkplek.

Papier is niet verplicht.
Digitaal is prima, zolang het toegankelijk is.

Wijziging diploma-eis VCA 2026: “in dienst” vervangen door “3 maanden werkzaam

Binnen de overgang van VCA 2017/6.0 naar VCA 2026/6.1 is ook de formulering van de diploma‑eis in vragen 3.2 en 3.3 aangepast. Waar voorheen werd gesproken over medewerkers die “in dienst zijn”, geldt nu de eis voor medewerkers die minimaal 3 maanden werkzaam zijn binnen de organisatie.

Deze wijziging lijkt klein, maar heeft duidelijke gevolgen in de praktijk. De nadruk verschuift van de formele arbeidsrelatie naar de feitelijke inzet en betrokkenheid bij de organisatie. Organisaties moeten nog steeds borgen dat medewerkers tijdig beschikken over een passend VCA‑diploma, maar de beoordeling vindt nu plaats op basis van daadwerkelijke werkzaamheden (≥ 3 maanden) in plaats van uitsluitend een dienstverband.

Hiermee sluit de norm beter aan op de huidige praktijk, waarin steeds vaker wordt gewerkt met inleen, zzp’ers en flexibele schillen.

In vraag 3.5 is de eis aangescherpt: een gestructureerd introductieprogramma voor nieuwe medewerkers is nu expliciet verplicht gesteld. Daarnaast moet dit programma aantoonbaar zijn vastgelegd in een document of registratiesysteem.
Hiermee wordt geborgd dat alle medewerkers, inclusief inleen en derden, voorafgaand aan de werkzaamheden aantoonbaar zijn geïnstrueerd.

Wat betekent dit concreet voor u?

Voor veel gecertificeerde bedrijven geldt:

• geen grote verbouwing;
• wel een paar gerichte aanpassingen.

Met name op:

• wetgeving;
• interne audits;
• incidentmelding;
• en borging.

Wie dit nu netjes regelt, voorkomt discussie bij de volgende audit.

Overgangstermijn

De SSVV (eigenaar van de VCA) is duidelijk: er geldt geen formele overgangsregeling voor VCA 2026 (versie 6.1). Volgens de SSVV bevat deze versie geen inhoudelijke wijzigingen, maar vooral verduidelijkingen van bestaande eisen. De “nieuwe” vraagstelling zou bovendien al impliciet zijn opgenomen in VCA 2017/6.0. Over deze interpretatie bestaat in de praktijk echter niet overal overeenstemming.

Wat betekent dit concreet? De nieuwe VCA-norm treedt per 1 juli 2026 direct in werking, zonder overgangstermijn:

• Alle audits worden uitgevoerd tegen VCA 2026/6.1
• Nieuwe certificaten worden uitsluitend afgegeven op basis van VCA 2026/6.1
• Bestaande certificaten (VCA 2017/6.0) blijven geldig tot einde looptijd
• Lopende contracten hoeven niet aangepast te worden
• Bevindingen op nieuwe accenten kunnen in eerste instantie als verbeterpunt (OFI) worden beoordeeld

Hoewel formeel geen overgangstermijn is vastgesteld, ontstaat er in de praktijk wél een overgangsfase. Auditoren zullen nieuwe accenten in eerste instantie minder zwaar laten meewegen (OFI), waardoor organisaties ruimte krijgen om hun managementsysteem aan te passen. Naar verwachting zal de beoordeling in de loop van de tijd geleidelijk worden aangescherpt.

 

Hulp nodig bij VCA 2026?